Điều 5 TT14/2025/TT-NHNN quy định các tỷ lệ vốn lõi cấp 1, vốn cấp 1 và an toàn vốn tổng thể; đồng thời đặt ra bộ đệm bảo toàn vốn và cơ chế bộ đệm phản chu kỳ. Vì vậy, khoảng dư trên một chỉ tiêu không thể được coi ngay là toàn bộ số vốn ngân hàng còn tự do sử dụng.
Sau câu chuyện CAR cao nhưng thiếu vốn lõi, còn một bài toán khó hơn: các kế hoạch đều hợp lý khi đứng riêng, nhưng cùng dựa vào một khoảng dư vốn. Khối tín dụng dự kiến mở rộng danh mục; bộ phận đầu tư muốn tăng trạng thái; cổ đông chờ phân phối lợi nhuận; dự án chuyển đổi phương pháp tính vốn lại cần dự phòng cho kết quả chạy thử.
Xét một mô phỏng đơn giản, không đại diện cho ngân hàng cụ thể. Ngân hàng có vốn lõi cấp 1 đủ điều kiện 70 và mẫu số tính tỷ lệ vốn là 1.000, tức 7%. Mẫu số này gồm tài sản có rủi ro tín dụng cộng 12,5 lần tổng vốn yêu cầu cho rủi ro hoạt động và rủi ro thị trường. Nếu mẫu số tăng lên 1.100 mà vốn lõi không đổi, tỷ lệ còn khoảng 6,36%. Nếu cùng lúc có phân phối làm vốn lõi đủ điều kiện giảm thêm 5, tỷ lệ còn khoảng 5,91%. Các con số này chỉ minh họa phép chia; kết luận tuân thủ còn phải xét toàn bộ các tầng vốn, bộ đệm và chế độ áp dụng.
Sai lệch thường xuất hiện ở cách lập ngân sách. Kế hoạch kinh doanh tính tăng trưởng bình quân năm; kế hoạch vốn giả định phát hành thành công vào cuối năm; kế hoạch lợi nhuận lại cho rằng việc phân phối không ảnh hưởng đáng kể. Trong thực tế, nghĩa vụ vốn cần được đáp ứng theo thời điểm áp dụng, còn tiền phát hành có thể đến muộn hơn tài sản tăng lên.
Ngân hàng cần một kế hoạch vốn chung theo tháng hoặc theo các mốc giao dịch lớn. Trên cùng một lịch, thể hiện vốn được ghi nhận, thay đổi mẫu số, thời điểm phân phối và tác động của các kịch bản. Phần dự kiến từ phát hành phải có điều kiện, ngày sớm nhất có thể ghi nhận và phương án nếu không hoàn tất đúng hạn.
Việc phân bổ khoảng dư cũng cần người quyết định. Khi hai đơn vị cùng đề xuất sử dụng vốn, cần so sánh lợi nhuận sau chi phí vốn, khả năng giảm quy mô và tác động trong căng thẳng. Một phương án đem lại lợi nhuận tốt nhưng không thể thu hẹp đúng lúc có thể cần khoảng dự phòng lớn hơn. Đây là lựa chọn quản trị, không phải công thức phân bổ bắt buộc do thông tư ấn định.
Với CCB và CCyB, báo cáo phải ghi rõ mức nào thực sự áp dụng, mức nào chỉ dùng để thử sức chịu đựng. Không lấy mức tối đa trong văn bản rồi mặc nhiên coi là yêu cầu hiện hành cho mọi ngân hàng; cũng không bỏ chúng khỏi kế hoạch chỉ vì tỷ lệ CAR hôm nay đang cao.
Một kế hoạch vốn đáng tin không chỉ trả lời “cuối năm còn bao nhiêu”. Nó phải cho thấy tại tháng khó khăn nhất, tầng vốn nào căng trước và quyết định nào cần thay đổi ngay từ bây giờ.
Căn cứ pháp lý
Thông tư 14/2025/TT-NHNN: Khoản 1–6 Điều 5; Điều 7 và Điều 82.
Nguồn: Văn bản chính thức trên Cổng thông tin Chính phủ/Công báo.
TT14 có hiệu lực từ 15/09/2025; chế độ và thời điểm áp dụng phải đối chiếu Điều 7, Điều 82 cùng trường hợp cụ thể. Các tình huống và số liệu minh họa trong bài là giả định, không mô tả ngân hàng cụ thể. Phương án vận hành là phân tích của ARFQuant, cần phân biệt với nghĩa vụ pháp lý. Đối chiếu nguồn chính thức ngày 23/10/2026; chế độ áp dụng cần được xác định cho từng ngân hàng.